Wienie is wat?

Vastelaovend-in-Mestreech kent reeds decennialang een vastomlijnd scenario waarin stadsbreed ruimte wordt gelaten voor improvisatie. De Tempeleers zelf houden zich stipt aan een door traditie voorgeschreven festiviteitenprogram en het daarin verweven protocol. Aan deze zware plicht is het wellicht toe te schrijven, dat enkelen soms te serieus tegen de buitenwereld aankijken. Het-is-mij-ook-wat om enkele weken in het jaar autoriteit te zijn.

Rond de elfde-van-de-elfde begint veelal het eerste voorbereidend werk. Naast en na de verkiezing van een nieuw Vastelaovendsleedsje, zoals gezegd: een SMV-productie, gaan de commissies en sub-commissies van de Tempeleers achter de schermen aan de slag om de lijnen uit te zetten voor onder meer prinsezittingen, galazitting en Stadhuiszitting alsmede de twee optochten, tezamen het zogeheten binne- en boetegebaore. Dan zijn er nog duizend en elf andere zaken die geregeld dienen te worden:

het uitroepen van de prins, de door hem af te leggen visites, de etalage-en kindertekenwedstrijd, de werkzaamheden in het eigen stadsmaggezijn etcetera. Dan zwijgen wij nog over het conclaaf dat een nieuwe prins moet opleveren. Even geheimzinnig zijn inmiddels de redacties van de Vastelaovendsgezette achter de schrijfmachines gekropen. In de week voor het eigenlijke Carnavalsfeest vullen zij de Maastrichtse brievenbussen met een 'jaarkrant' waarin naar goed gebruik de kachel weurt aongemaak en de woerheid weurt gezag. De bekendste kranten zijn D'n Tempeleer en De Kengkee, de laatste onder regie van de plaatselijke Veldeke-kring.

Intussen draait de winterklok door naar de vierde zondag voor Carnaval, de dag waarop de nieuwe Hoege Hoeglostigheid 'onthuld' pleegt te worden. Dat gebeuren brengt duizenden op de been, zowel langs de route van Station naar Markt als op dat plein zelf. Velen zijn na de prinseproclamatie niet meer te hawwe en beginnen weken, dagen en uren af te tellen. Vanaf het moment van zijn uitroepen kan de prins beschikken over adjudanten, het garderegiment De Kachelpiepers en een luxe-auto met chauffeur. Ergens in deze periode wordt ook Vrouw Wielemosj van zolder gehaald en ingekwartierd bij een Maastrichtse studentenvereniging. Vrouw Wielemosj is de personificatie van de studentenhospita. Zij ontleent haar naam aan een kasteleinse in de Platielstraat, die zich ook ontfermde over kosgengers. Haar beeltenis bevestigt sinds enkele jaren een convenant tussen De Tempeleers en de duizenden studenten in Maastricht. Het is een uitgestoken hand aan de veelal van elders komende jongelui om zich op basis van bereidwilligheid en telkenjare groeiende gelijkwaardigheid onder te dompelen in het carnavalsfestijn. Naar gepatenteerd studentengebruik wordt Vrouw Wielemosj elk jaar door een rivaliserende studentenvereniging gekaapt. Afspraak is echter, dat de potige hospita op tijd terug wordt gebracht om haar vaste plaats in de optocht in te nemen.

Terwijl dit alles achter de schermen aan de gang is, vult de prins zijn tijd met het afleggen van bezoeken. Hij laat zich zien bij andere carnavalsverenigingen in de stad, is gast op personeelsavonden, bezoekt scholen en bejaardenhuizen, neemt inktnatte carnavalskranten in ontvangst, woont het traditionele carnavalsconcert van het LSO bij en ondergaat de emoties van een confrontatie met stadgenoten die vanwege ziekte of ouderdom worden verpleegd. Het zijn zware weken voor de prins en niet minder voor zijn echtelijke prinses. De verplichtingen nemen in intensiteit toe naarmate de carnavalsdagen in zicht komen.

Carnavalszaterdag is de temperatuur al hoog opgelopen. Dan neemt de prins pas goed bezit van het Vastelaovendsriek Mestreech. Zoals Sinterklaas elk jaar vanuit het dicht bij Spanje liggend Heugem per boot arriveert, zo wordt de prins aangevoerd per trein via het lokaal spoor Limmel-Stasie. Triomftocht naar de Markt, bloemen hulde aan het (stenen) Mooswief, ceremoniele ontvangst met sleuteloverdracht ten Stadhuize, vervolgens receptie met traditionele lintjesregen. De Tempeleers kennen twee rubrieken van onderscheidingen: de hoesorde vaan de prins en een elk jaar wisselende en anders uitgebeelde decoratie op hoog, hoger en hoogst niveau, in de Tempeleers-terminologie: ridder, offezeer, kommandaor en groet-offezeer. Op de grens van zomer en herfst zijn de onderscheidingen ontworpen en 'geslagen'. Een Maastrichtenaar is verguld met een prinselijke decoratie. Een enkeling (vaak niet autochtoon) protesteert met onthutsende nuchterheid wanneer hij niet 'bij bevordering' van ridder wordt verheven tot offezeer of van offezeer tot groet-offezeer. Zoe serieus nummen 't sommige .... Wie het er maar druk mee heeft? De sikkertaris-ginneraol ad interim.

Zondagmorgen:

Vrij vroeg wordt aan het prinselijk paleis 't prinselek veendel gehesen en wordt ten overstaan van de buren het garderegiment De Kachelpiepers geinspecteerd. Tegen twaalf uur verschijnen Hoeglostigheid en gevolg op het Vrijthof waar met elf schoten uit het Momuskanon de Vastelaovend wordt ingesjote en vervolgens het Mooswief (een ander dan op de Markt!) wordt opgetakeld aan een vlaggenmast. Dat Mooswief een groentevrouw van vorstelijke allure. Zij geldt als patrones van de Mestreechter Vastelaovend en mag met haar mand vol poor en kuul gelden als verre verwante van de vroegere lente-godin.

In het plaatselijke carnavalsgebeuren speelt zij een dominante rol. Zondagmiddag trekt de groeten optoch (cortege), uitmondend in een boonte storrem tot in de heel late uurtjes. Om de optocht(en) zonder al te veel loker te laten voorbijtrekken, komt het in 1955 geboren gilde van geroutineerde Trekkers in beweging. Zij kunnen niet anders dan hun best doen.

Maandag:

Groete femilie- en kinderoptoch en, evenals op zondag, 's-avonds cramignon met prins en Tempeleers door de westelijke en oostelijke binnenstad.

Dinsdag:

In vroeger jaren een tristige derde dag. Veel Maastrichtenaren zochten dan hun plezier in de cinema. Later werd krampachtig geprobeerd ook deze dag te voorzien van een 'program'. Het werd een voetbalwedstrijd cp het Vrijthof tussen Tempeleers en een elftal uit de plaatselijke ondernemerswereld. En in het toenmalige Staargebouw presenteerde menier Gabano een kindercostuumwedstrijd met prijzen. En nu? Nu davert op dinsdagmiddag de muziek van zo'n tachtig zaate herremeniekes door de straten. Zij trekken langs drie jureerplaatsen en blazen hun laatste (!?) adem op het Vrijthof waar elk van hen wordt onderscheiden met d'n ierste pries met Breussels lof. Tienduizenden beleven er een bijzonder gezellige middag aan. 's-Avonds beukt voor de laatste maal de boonte storrem met windkracht 11 door Maastricht en dan nadert tegen middernacht het einde. Op het Vrijthof wordt het Mooswief naar beneden gehaald, de prins spreekt ontroerd een dankwoord en legt prinsemuts en scepter neer. 't Waor weer 'ne gooje Vastelaovend. Tot kommend jaor!!